Fyrstu genomini lisin

Tíðindi


22.08.2017

Fyrstu genomini lisin

Tað var ein stór løta, tá Noomi O. Gregersen, verkætlanarleiðari hjá FarGen, týsdagin í farnu viku trýsti á ”start” á sekventeringsmaskinuni hjá iNova. Gongd varð við hesum sett á sekventeringina – ella lesingina - av fyrstu genomunum hjá FarGen-verkætlanini, og hósdagin, tveir dagar seinni, vóru úrslitini klár. Lesingin gekk væl, og fyrstu dáturnar verða nú skrásettar í FarGen-dátuskránni.

Noomi O. Gregersen fegnast: ”Tað kennist sum ein varði á leiðini at vera komin her til. Higartil hevur mesta orkan hjá okkum verið brúkt til kunning um verkætlanina og at taka blóðroyndir, men stórur partur av summarinum er farin við fyrireikingum til sekventeringina, sum nú er skotin í gongd”.

Verkætlanarleiðarin frøist eisini um, at fólk hava tikið so væl móti tilboðnum at luttaka í verkætlanini. Oman fyri 1100 blóðroyndir eru higartil tiknar, og sostatt nærkast málið í hesum stignum av verkætlanini, sum er 1500 blóðroyndir, og enn eru nógv fólk eftir á tekningarlistanum. ”Málið hevur tó alla tíðina verið at halda fram, og í næstum fara vit at leggja ætlanir fyri, hvussu vit víðka verkætlanina,” sigur Noomi O. Gregersen.   

Lesingin av einum genomi fer fram á tann hátt, at DNA verður uppreinsað frá eini blóðroynd, og síðani verður DNA-ið lisið í eini sekventeringsmaskinu. Maskinan megnar ikki at lesa alt DNA-ið samstundis, so hon pettar tað sundur og lesur pettini, sum síðani verða sett saman aftur. Úrslitið er eitt talgilt genom.

Talan er um framkomna tøkni, sum er í støðugari menning. Fyrsta humana genomið varð kortlagt í 2003 í altjóða verkætlanini, The Human Genome Project. Tað tók 13 ár, og kostaði omanfyri 3 mia. US$. Í dag tekur tað fáar dagar at kortleggja eitt genom, og kostnaðurin er undir 1000 US$ við bestu tólunum.

Um FarGen: Málið við FarGen-verkætlanini er at lesa genomini hjá øllum føroyingum, sum vilja tað. Endamálið er at menna eitt undirstøðukervi - eina dátuskrá - til gransking í føroyskum ílegum. Saman við vitan úr heilsuverkinum og Ættarbandsskránni letur kortleggingin av føroysku genomunum upp fyri møguleikunum at betra um fyribyrging og viðgerð í heilsuverkinum.

Nærri kunning fæst á www.fargen.fo

Dagur og vika hevði hetta innslagið um FarGen í sambandi fyrstu genomlesingarnar.

28.10.2019FarGen - eitt gullnám fyri heilsugransking 25.02.2019FarGen í Nature-tíðarriti 08.02.2019FarGen í Tallinn 22.01.2019Gransking við FarGen-dátum 12.09.2018Postaravirðisløn til FarGen 31.08.2018KT-húsið veitir útgerð til superteldu til FarGen 30.05.2018Tíðindaskriv: Ólavur skal greina genetiska fjølbroytnið hjá føroyingum 30.04.2018Málið fyri stig 1 rokkið 01.02.2018Síðstu blóðroyndirnar 04.01.2018FarGen fær 3 mió á donsku fíggjarlógini 09.11.2017Blóðroyndir í november og desember 20.09.2017FarGen fingið stórfingna gávu frá Betri 15.09.2017FarGen á GBW í Stockholm 22.08.2017Fyrstu genomini lisin 07.08.2017Útvarpssending um Ættarbandsskránna 19.06.2017Tvey nýggj starvsfólk 23.05.20171.000 blóðroyndir tiknar 20.05.2017Stýrisbólkurin vitjar á iNova 15.05.2017Blóðroyndir í Gøtudali 16. mai 24.04.2017Nýggj tvíburaskrá til gransking 13.03.2017Blóðroyndir í Klaksvík 26.01.2017Tíðindaskriv: Tú kanst framvegis tekna teg til FarGen 15.12.2016Nýggj starvsfólk 19.01.2017Blóðroyndir í Fuglafirði og Gøtu 02.12.2016FarGen á ferð endabrestur í Havn 23.11.2016FarGen á ferð - á Tvøroyri 24.10.2016FarGen á ferð - í Runavík 28.09.2016Fyrstu blóðroyndirnar tiknar 19.09.2016Nú kanst tú tekna teg til FarGen 18.09.2016Europe Biobank Week í Wien 16.08.2016FarGen luttekur á Vísindavøkuni 28.06.2016Ráðstevna um genomgransking 21.03.2016FarGen vitjar í Danmark 03.03.2016FarGen á Kambsdali 19.02.2016Eru føroyskar ílegur áhugaverdar? 21.01.201683 % taka undir við FarGen