Hevur ACE-virkni ávirkan á venjingarúrtøku?

Tíðindi


18.07.2022

Hevur ACE-virkni ávirkan á venjingarúrtøku?

Kropslig venjing kann hava við sær, at konditiónin (tvs. maksimala iltupptøkuferðin) hjá fólki økist, men tað er rættiliga ymiskt, hvussu nógva ávirkan venjing hevur á konditiónina. Kropsligur aktivitetur í gerandisdegnum og konditiónin hjá fólki hava bæði ávirkan á heilsuna og møguligan vanda fyri at doyggja. Tí er nærliggjandi at kanna, hví fólk ávirkast ymiskt av venjing, og um venjingarúrtøkan kann manipulerast við kendum heilivági. Júst hetta var endamálið við ACE-verkætlanini, sum føroyskir granskarar og onnur fóru undir í 2019, og nú eru fyrstu úrslitini kunngjørd í viðurkenda fysiologiska tíðarritinum, Physiological Reports.

Bakgrund
Ein av kveikunum (enzymunum) í kroppinum eitur Angiotensin converting enzyme, stytt ACE. Ymsir variantar eru av íleguni, ið kotar fyri ACE, og variantarnir hava ávirkan á, hvussu virkin ACE-kveikin er. Kanningar vísa, at munurin í ACE-virkninum kann hava týdning fyri, hvørja nyttu fólk fáa burturúr kropsligari venjing. Tí er hugsandi, at heilivágur, ið niðursetir ACE-virkni, kann ávirka venjingarúrtøkuna hjá fólki. Endamálið við vísindaligu kanningini er sostatt m.a. at áseta, hvønn týdning ymsu íleguvariantarnir hava fyri venjingarúrtøkuna hjá fólki, umframt at staðfesta, um nýtsla av ACE-tálmandi heilivági ávirkar venjingarúrtøkuna.

Luttakarar og kanningarháttur
Ílegusavnið stóð fyri at útvega luttakarar úr FarGen til verkætlanina. Av teimum 122, sum játtaðu at vera við, varð ein luttakarabólkur settur saman sambært treytunum um kyn, aldur, heilsustøðu og íleguvariant.

24 menn og 24 kvinnur millum 20 og 50 ár, sum ikki hava staðfesta sjúku av týdningi fyri hesar kanningarnar, skuldu fylgja eini harðari venjingarætlan á ergometur-rógvimaskinum í 8 vikur. Luttakararnir skuldu gjøgnum ymsar fysiologiskar kanningar áðrenn og eftir venjingartíðarskeiðið, m.a. blóðroynd, hjartakanning, vøddabiopsiir og ymsar kanningar av úthaldni. Eisini varð fylgt við blóðtrýstinum alt tíðarskeiðið.

Helvtin av luttakarunum fekk ACE-tálmandi heilivág, meðan hin helvtin fekk plasebo. Kanningarnar vóru dupult-blindaðar, tvs. at luttakararnir sjálvir og tey, sum stóðu fyri kanningunum, hvørki kendu íleguvariantin hjá einstaka luttakaranum ella vistu, um viðkomandi fekk ACE-tálmandi heilivág ella plasebo. 

Úrslit
Kanningarnar staðfesta, at 8 vikurs háorku-intervalvenjing økti munandi um konditiónina (maksimalu iltupptøkuferðina) og vøddaúthaldnið hjá luttakarunum, uttan mun til um tey fingu ACE-tálmandi heilivág ella plasebo. Hetta hóast heilivágurin minkaði um mongdina av reyðum blóðkyknum og mótvirkaði positivu effektina av venjingini á vøddamassa og ávísar tillagingar í hjartanum. Úrslitini frá kanningunum vísa harumframt, at ymsu íleguvariantarnir, sum kota fyri ACE, ikki tykjast hava týðandi ávirkan á venjingarúrtøkuna hjá fólki.

Verkætlanin er gjørd í samstarvi millum Fróðskaparsetur Føroya, Københavns Universitet, Deildina fyri arbeiðs- og almannaheilsu, Landssjúkrahúsið og Ílegusavnið. 

Greinahøvundar eru: Tórur Sjúrðarson, Jacob Bejder, Andreas Breenfeldt Andersen, Thomas Bonne, Kasper Kyhl, Tóra Róin, Poula Patursson, Noomi Oddmarsdóttir Gregersen, May-Britt Skoradal, Michael Schliemann, Malte Lindegaard, Pál Weihe, Magni Mohr, Nikolai B. Nordsborg.

Granskingarráðið og Novo Nordisk grunnurin hava staðið fyri fíggingini.

Les alla greinina her.

 

 

18.07.2022Hevur ACE-virkni ávirkan á venjingarúrtøku? 19.06.2022100 tey fyrstu í FarGen 2 25.05.2022Granskingarstuðul til FarGen-PGx 14.03.2022Bioanalytikari til FarGen 22.02.2022Gongd og úrslit í IBD-granskingarverkætlanini 10.02.2022Vit eru flutt 06.01.202213 minuttir um bróstkrabba í Føroyum 21.12.2021FarGen-dátur í cloud-skipan 29.11.2021FarGen-verkætlanir á Vanganum 26.10.2021FarGen í vísindaligum útgávum 13.07.2021Herborg liðug í starvsvenjing 12.05.2021FarGen-PGx-verkætlanin farin í gongd 07.04.2021Ættarbond, ættarbregði og ílegur 01.03.2021Spyr korona eftir, hvør tú ert? 14.01.2021Tíðindabræv frá FarGen fyri 2020 05.01.2021Okkara starvsnæmingur 09.11.2020Ættarbandsskráin og ílegugransking 06.11.2020Vísindavøka 2020 23.10.2020Skulu vit útrudda sjúkur, bara tí tað tøkniliga ber til? 22.09.2020FarGen í fýra ár 27.08.2020Elsa vart BA-ritgerð um bróstkrabba 04.06.2020Tórur fingið stuðul til ACE-verkætlanina 02.06.2020840.000 til Noomi og bróstkrabbaverkætlan 28.05.2020Elisabet ger MSc-verkætlan hjá FarGen 19.05.2020Góð undirtøka fyri HBOC-verkætlanini 18.04.2020Hálv mió. kr. til FarGen at granska COVID-19 24.03.2020Ólavur í "Tey forvitnu" 06.03.2020Nordic Biobank Forum hildið í Føroyum 27.01.2020Súnhild liðug í starvsvenjing 27.01.2020Heilsumálaráðharrin á vitjan 04.12.2019Betri ger FarGen betri 28.10.2019FarGen - eitt gullnám fyri heilsugransking 25.02.2019FarGen í Nature-tíðarriti 08.02.2019FarGen í Tallinn 22.01.2019Gransking við FarGen-dátum 12.09.2018Postaravirðisløn til FarGen 31.08.2018KT-húsið veitir útgerð til superteldu til FarGen 30.05.2018Tíðindaskriv: Ólavur skal greina genetiska fjølbroytnið hjá føroyingum 30.04.2018Málið fyri stig 1 rokkið 01.02.2018Síðstu blóðroyndirnar 04.01.2018FarGen fær 3 mió á donsku fíggjarlógini 09.11.2017Blóðroyndir í november og desember 20.09.2017FarGen fingið stórfingna gávu frá Betri 15.09.2017FarGen á GBW í Stockholm 22.08.2017Fyrstu genomini lisin 07.08.2017Útvarpssending um Ættarbandsskránna 19.06.2017Tvey nýggj starvsfólk 23.05.20171.000 blóðroyndir tiknar 20.05.2017Stýrisbólkurin vitjar á iNova 15.05.2017Blóðroyndir í Gøtudali 16. mai 24.04.2017Nýggj tvíburaskrá til gransking 13.03.2017Blóðroyndir í Klaksvík 26.01.2017Tíðindaskriv: Tú kanst framvegis tekna teg til FarGen 15.12.2016Nýggj starvsfólk 19.01.2017Blóðroyndir í Fuglafirði og Gøtu 02.12.2016FarGen á ferð endabrestur í Havn 23.11.2016FarGen á ferð - á Tvøroyri 24.10.2016FarGen á ferð - í Runavík 28.09.2016Fyrstu blóðroyndirnar tiknar 19.09.2016Nú kanst tú tekna teg til FarGen 18.09.2016Europe Biobank Week í Wien 16.08.2016FarGen luttekur á Vísindavøkuni 28.06.2016Ráðstevna um genomgransking 21.03.2016FarGen vitjar í Danmark 03.03.2016FarGen á Kambsdali 19.02.2016Eru føroyskar ílegur áhugaverdar? 21.01.201683 % taka undir við FarGen